In de kraom

Weeromme naor Etymologie
Weeromme naor Stellingwarfs
Home


In de kraom

Awwe et in et Stellingwarfs hebben over: in de kraom kommen of in de kraom raeken dan bedoelen we daor vaeks mit dat een vrommes een poppien kriegen zal (bevallen van een kind).
Hoe kowwe daor eins an? Op iene van mien reizen naor et hatte van de Nedersaksen toogde ik es weer naor de beibeltheek en vun daor in de gauwighied uut dat et allemaole begonnen is mit een winkeluutstalling…

In vroeger jaoren haj' bi'jglieks in et oolde Rome al woonblokken waor de onderste laoge an de straotkaante as winkel bruukt wodde. Eins krek as now nog nog altied: een grote deure in de midden en dan binnen an weerskaanten de winkelruumte. In die winkelruumtes zatten vaeks ok grote raemen, krek as de etalages van vandaege-de-dag. De oolde Romeinen deden dan dat raem eupen - van onder naor boven eupenschoeven - en legden dan een briede plaanke in et kezien om de negosie haost half op 'e straote uut stallen te kunnen. Bi'j min weer deden ze an de boverkaante van et kezien dan een klied zodat et waeter niet op de haandel daelekwam. Dat klied is trouwens de veurloper van oonze tente (Lat.: tentorium) die we wel bruken te kamperen.

Disse konstruktie hadde liekwels ien naodiel: et was vaaste an huus bunnen. Et zal je dan ok gien ni'jdoen dat d'r al riekelik gauw slimmerikken kwammen die bedochten daj' die briede plaanken ok op een peer schammels leggen konnen. Op disse meniere koj' je kraom overal hennezetten waoj' mar wollen en bi'j nat weer koj' et tentedoek bruken om je negosie druge te holen. Et doek wodde ok wel bruukt as gedien (Lat.: cortina) en wodde dan as een veur- of aachterhang ophongen. Die hiele boel numen we nog altied: een kraom. Meer in de vorm van een ienvooldig hokkien van wat plaanken en doeken wodden disse kraomen ok wel as schoelplak veur et vee in de bargen daelezet.

Via et Nederduuts kent et Nederlaans dan et kraombedde (D.: Wochenbett) dat deur de Theutonistische schriefwieze van een kraome een kyndelbedde (Lat.: puerperium) wodt. Uut een oorkondeboek van Joseph Niesert in 1829: "Ende de Vrouwe in den Kyndelbedde en zal nylege ghauwe van nymande boren." In de kraom kommen is van oolds eins letterlik: naor beneden kommen, et op bedde gaon.


Piet/er Bult